Trong kỷ nguyên số, hồ sơ nghề nghiệp (CV) không chỉ nằm gọn trong những trang giấy hay file PDF gửi đến nhà tuyển dụng mà còn hiện diện thường trực trên không gian mạng. Mỗi bài đăng, mỗi bức ảnh được gắn thẻ, mỗi bình luận đều góp phần tạo nên dấu chân kỹ thuật số, điều mà nhà tuyển dụng ngày càng quan tâm trước khi đưa ra quyết định phỏng vấn. Vì thế, “digital professionalism” (tính chuyên nghiệp số) dần trở thành một năng lực cần được rèn luyện từ khi còn trên giảng đường.

“Digital Professionalism” là gì?

Khung năng lực số toàn diện với 6 lĩnh vực then chốt. (Nguồn: peopledevelopment.leeds.ac.uk)

“Digital professionalism” (tạm dịch: tính chuyên nghiệp số) (hay “e-professionalism”), hiểu một cách đơn giản, là cách bạn thể hiện sự chuyên nghiệp của mình trong môi trường số (Cain và Romanelli, 2009). Ellaway và cộng sự (2015) đã đề xuất khung phân tích “digital professionalism” dựa trên ba khái niệm cốt lõi như sau:

• Năng lực (proficiency): Bạn sử dụng công cụ số hiệu quả đến đâu?
• Danh tiếng (reputation): Người khác nhìn nhận bạn như thế nào trên môi trường số?
• Trách nhiệm (responsibility): Bạn có ý thức với những gì mình chia sẻ và để lại hay không?

Dấu chân kỹ thuật số (Digital footprint) ảnh hưởng đến tuyển dụng như thế nào?

Nhà tuyển dụng ngày nay không chỉ đánh giá năng lực chuyên môn qua bằng cấp hay kinh nghiệm làm việc, mà còn xem xét thái độ, giá trị cá nhân và cách ứng xử công khai của ứng viên thông qua các kênh trực tuyến. Theo một khảo sát năm 2023 của ResumeBuilder, 73% nhà tuyển dụng sử dụng mạng xã hội để đánh giá ứng viên, chủ yếu để xác nhận sự phù hợp về văn hóa và xác minh thông tin trong CV. Đáng chú ý, 85% cho biết họ đã từ chối ứng viên vì những thông tin họ tìm thấy trên mạng xã hội (ResumeBuilder, 2023). Những yếu tố phổ biến làm giảm thiện cảm bao gồm: đăng tải hình ảnh hoặc video không phù hợp về mặt đạo đức, thông tin về việc sử dụng chất kích thích, bình luận phân biệt chủng tộc, giới tính hay tôn giáo, nói xấu đồng nghiệp hoặc công ty cũ,…

Ngoài LinkedIn, Facebook và Instagram là mạng xã hội phổ biến được nhà tuyển dụng dùng để đánh giá ứng viên. (Nguồn: ResumeBuilder)

Nhưng tại sao sự hiện diện trên mạng xã hội lại ảnh hưởng tới cách nhà tuyển dụng đánh giá ứng viên? 

Bởi lẽ, nó cung cấp một “bức tranh toàn diện” về cá nhân, cái vượt xa những gì CV hay phỏng vấn trực tiếp có thể thể hiện. Nhà tuyển dụng thường xem mạng xã hội như một nguồn thông tin miễn phí, dễ tiếp cận để đánh giá tính cách, giá trị cá nhân, sự chuyên nghiệp và rủi ro tiềm ẩn, từ đó: 

• Xác định sự phù hợp văn hóa doanh nghiệp: Nhà tuyển dụng muốn biết ứng viên có phù hợp với giá trị, văn hóa công ty không. Họ tìm kiếm dấu hiệu về thái độ, cách giao tiếp, sở thích và hành vi xã hội. Ví dụ, nội dung tích cực như hoạt động tình nguyện, chia sẻ chuyên môn có thể giúp bạn nổi bật.
• Xác minh thông tin và phát hiện mâu thuẫn: Họ kiểm tra xem hồ sơ mạng xã hội có khớp với CV không (ví dụ: kinh nghiệm làm việc, kỹ năng). 
• Phát hiện những dấu hiệu “đáng lo ngại”: Đây là lý do phổ biến nhất khiến ứng viên bị loại. Các nội dung tiêu cực thường dẫn đến từ chối bao gồm: hành vi bất hợp pháp, phân biệt đối xử, kỳ thị; sự phàn nàn kém chuyên nghiệp về sếp cũ/công ty cũ hoặc việc những thông tin bảo mật từ nơi làm cũ bị rò rỉ,…

Mạng xã hội giải trí và LinkedIn chuyên nghiệp: đâu là sự khác biệt?

Một trong những yêu cầu cốt lõi của “digital professionalism” là khả năng phân biệt và vận hành hiệu quả trên hai không gian mạng khác nhau: mạng xã hội giải trí và nền tảng chuyên nghiệp. Theo nghiên cứu của Ellaway và cộng sự (2015), việc sử dụng rộng rãi phương tiện kỹ thuật số đã làm mờ ranh giới giữa cuộc sống cá nhân và nghề nghiệp. Có thể nói, sinh viên ngày nay là thế hệ cuối cùng còn nhớ khoảng thời gian trước khi Internet phổ biến và sẽ là thế hệ đầu tiên làm việc trong môi trường phần lớn được số hóa. Điều đó đòi hỏi nhận thức sâu sắc về cách thức sử dụng đa dạng các nền tảng mạng xã hội.

Mạng xã hội giải trí như Facebook, Instagram, TikTok tập trung vào đời sống cá nhân, nội dung cảm xúc và quan điểm riêng tư, mang tính ngắn hạn và tương tác nhanh. Trong khi đó, LinkedIn là không gian dành riêng cho năng lực và định hướng nghề nghiệp, nơi người dùng chia sẻ kiến thức, dự án, thành tựu và thể hiện tư duy học hỏi dài hạn.

Tồn tại sự khác biệt giữa hình ảnh cá nhân trên Facebook và hình ảnh nghề nghiệp trên LinkedIn trong quản trị dấu ấn số. (Nguồn: sync.com)

“Digital professionalism” đòi hỏi chúng ta phải nhận thức rõ ranh giới giữa hai không gian này. Việc thiếu nhận thức về vai trò của mạng xã hội có thể dẫn đến vi phạm các chuẩn mực trực tuyến liên quan đến hình ảnh cá nhân chuyên nghiệp. Do đó, bạn cần chủ động:

• Kiểm soát quyền riêng tư
• Rà soát và “dọn dẹp” nội dung cũ
• Ý thức rằng mọi thứ bạn đăng tải đều có thể được đánh giá

Quan trọng hơn, hãy tận dụng mạng xã hội như một công cụ hỗ trợ sự nghiệp bằng cách chia sẻ nội dung tích cực, tham gia các hội nhóm nghề nghiệp và thể hiện sự quan tâm đến lĩnh vực chuyên môn.

Vai trò của UEH CEN trong định hình chuẩn mực nghề nghiệp số

Trong bối cảnh đó, UEH CEN – kênh LinkedIn chính thức của Ban Chăm sóc người học (DSA) – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh ra đời như một cầu nối chiến lược trong hệ sinh thái nghề nghiệp UEH. Với sứ mệnh kết nối sinh viên với thế giới nghề nghiệp một cách bài bản, chính thống và bền vững trên môi trường số, UEH CEN đóng vai trò quan trọng trong việc:

• Cung cấp thông tin chính thống về cơ hội nghề nghiệp, thực tập và phát triển chuyên môn
• Định hướng sinh viên xây dựng hồ sơ cá nhân và tương tác chuyên nghiệp trên nền tảng LinkedIn
• Tạo môi trường kết nối giữa sinh viên – doanh nghiệp – nhà trường trong một hệ sinh thái nghề nghiệp toàn diện

Thông qua các hoạt động chia sẻ, kết nối và định hướng, UEH CEN đang góp phần hình thành chuẩn mực “digital professionalism” trong cộng đồng sinh viên UEH, giúp các bạn sinh viên nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của hình ảnh số và cách xây dựng thương hiệu cá nhân một cách bền vững.

Các năng lực cốt lõi giúp sinh viên mới tốt nghiệp thu hút sự chú ý của nhà tuyển dụng ngoài tấm bằng đại học (Nguồn: LinkedIn UEH Career Ecosystem Network)

Trong bối cảnh hội nhập và tuyển dụng số hóa, “digital professionalism” không chỉ đơn thuần là kỹ năng sử dụng công nghệ mà còn là biểu hiện của ý thức nghề nghiệp và trách nhiệm cá nhân trong thời đại mà mọi hành vi số đều để lại dấu ấn lâu dài. Xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp trên không gian mạng chính là đầu tư cho tương lai – một khoản đầu tư mà bất kỳ sinh viên nào cũng nên bắt đầu ngay từ hôm nay.

Tin, ảnh: Ban Chăm sóc người học (DSA)

Tài liệu tham khảo

Cain, J., & Romanelli, F. (2009). E-professionalism: A new paradigm for a digital age. Currents in Pharmacy Teaching and Learning, 1(2), 66–70. https://doi.org/10.1016/j.cptl.2009.10.001

Ellaway, R. H., Coral, J., Topps, D., & Topps, M. (2015). Exploring digital professionalism. Medical Teacher, 37(9), 844–849. https://doi.org/10.3109/0142159X.2015.1044956

ResumeBuilder.com. (2023, June 12). 7 in 10 hiring managers admit to spying on social media to get answers to illegal interview questions. https://www.resumebuilder.com/7-in-10-hiring-managers-admit-to-spying-on-social-media-to-get-answers-to-illegal-interview-questions/