Xu hướng gia tăng tranh chấp tài chính và yêu cầu hoàn thiện cơ chế pháp lý
Hội thảo được tổ chức đồng thời tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, thu hút hơn 250 đại biểu tham dự, bao gồm các chuyên gia, trọng tài viên, luật sư, giảng viên và đại diện cộng đồng doanh nghiệp. Sự kiện là diễn đàn học thuật – thực tiễn quan trọng nhằm trao đổi về những vấn đề pháp lý nổi bật trong bối cảnh các giao dịch tài chính ngày càng phát triển về quy mô, đa dạng về cấu trúc và gia tăng mức độ liên kết giữa các chủ thể tham gia.

TS. Trần Thị Tuấn Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước (CELG), UEH phát biểu khai mạc

PGS. TS. Phạm Duy Nghĩa, Phó Chủ tịch VIAC phát biểu khai mạc

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS. TS. Phạm Duy Nghĩa, Phó Chủ tịch VIAC, nhấn mạnh sự gia tăng đáng kể của các tranh chấp trong lĩnh vực tài chính trong thời gian gần đây. Theo ông, từ năm 2024, tranh chấp tài chính đã trở thành một trong những nhóm vụ việc được thụ lý nhiều nhất tại VIAC và tiếp tục ghi nhận xu hướng gia tăng trong năm 2025. Trong bối cảnh các giao dịch tài chính ngày càng phức tạp, việc xác định thẩm quyền của cơ quan giải quyết tranh chấp trở thành yếu tố then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả xử lý vụ việc.

Ở góc độ chính sách, ThS. Nguyễn Mạnh Đông, Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao, cho rằng việc Việt Nam đang thúc đẩy xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế sẽ kéo theo sự gia tăng mạnh mẽ của các giao dịch tài chính đa bên, đa hợp đồng. Xu hướng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp nhằm đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và khả năng thực thi, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Đại diện đơn vị đồng tổ chức, TS. Trần Thị Tuấn Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước (CELG), UEH, khẳng định Hội thảo là diễn đàn có ý nghĩa trong việc kết nối nghiên cứu học thuật với thực tiễn hành nghề, đồng thời góp phần làm rõ các vấn đề pháp lý và đề xuất định hướng hoàn thiện khung khổ pháp luật về trọng tài và hòa giải theo thông lệ quốc tế.

TS. Dương Kim Thế Nguyên, Trưởng Khoa Luật, CELG – UEH, điều phối phiên thảo luận

Trao đổi chuyên môn tại các phiên thảo luận
Phiên thảo luận thứ nhất do ông Nguyễn Mạnh Đông điều phối, với sự tham gia của PGS. TS. Trần Văn Nam, Giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân, Trọng tài viên VIAC; ThS. Vũ Thị Hằng, Phó Trưởng Ban Thư ký Tố tụng, Thành viên Hội đồng Khoa học VIAC; TS. Lữ Lâm Uyên, Giám đốc Chương trình Đào tạo Luật Kinh doanh quốc tế, CELG – UEH; và TS. LS. Nguyễn Trung Nam, Nhà sáng lập EPLegal, Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC) thuộc VIAC, Trọng tài viên VIAC.
Các trao đổi tại phiên này tập trung làm rõ những vấn đề pháp lý cốt lõi liên quan đến thẩm quyền trọng tài trong tranh chấp chuỗi, đặc biệt là sự khác biệt trong thỏa thuận trọng tài giữa các hợp đồng trong cùng một cấu trúc giao dịch. Các chuyên gia chỉ ra rằng sự thiếu thống nhất này có thể dẫn đến xung đột thẩm quyền, phát sinh rủi ro về phán quyết không nhất quán và làm gia tăng chi phí, thời gian giải quyết tranh chấp.
Nguyên tắc Kompetenz-Kompetenz được phân tích như một nền tảng quan trọng của trọng tài thương mại. Tuy nhiên, trong thực tiễn, việc áp dụng nguyên tắc này đòi hỏi Hội đồng Trọng tài phải cân nhắc đầy đủ các yếu tố nhằm xác định phạm vi thẩm quyền một cách hợp lý và toàn diện, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót các quan hệ tranh chấp có liên quan.
Phiên thảo luận thứ hai do TS. Dương Kim Thế Nguyên, Trưởng Khoa Luật, CELG – UEH, điều phối, với sự tham gia của ThS. Hoàng Huy Trường, Trưởng Ban Pháp chế Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế TP. Hồ Chí Minh; PGS. TS. Võ Trí Hảo, Chuyên gia Viện Pháp luật Quốc tế và So sánh, Trường Đại học Kinh tế – Luật, Trọng tài viên VIAC; LS. Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên VIAC, Hòa giải viên VMC; và TS. LS. Nguyễn Thị Thu Trang, Trưởng phòng Trọng tài, Công ty Luật TNHH Tư vấn Độc lập.

Phiên thảo luận tập trung phân tích cấu trúc đa tầng của các giao dịch tài chính hiện đại, trong đó một giao dịch thường được hình thành từ nhiều hợp đồng độc lập nhưng có mối liên hệ chặt chẽ về pháp lý. Trong bối cảnh này, các chuyên gia chỉ ra rằng trọng tài có giới hạn thẩm quyền đối với các bên không tham gia thỏa thuận trọng tài, từ đó làm phát sinh nguy cơ phân mảnh tranh chấp và ảnh hưởng đến tính toàn diện của quá trình giải quyết.
Khuyến nghị đối với việc thiết kế điều khoản giải quyết tranh chấp
Từ các phân tích và trao đổi tại Hội thảo, các chuyên gia thống nhất rằng việc kiểm soát rủi ro pháp lý cần được thực hiện ngay từ giai đoạn thiết kế giao dịch. Việc xây dựng điều khoản trọng tài thống nhất hoặc có tính tương thích cao, xác định rõ phạm vi thẩm quyền và chủ động dự liệu sự tham gia của các chủ thể liên quan được xem là những yếu tố then chốt nhằm hạn chế xung đột và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp.
Sự kiện tiếp tục khẳng định vai trò của UEH trong việc kết nối học thuật với thực tiễn, đồng thời đóng góp tích cực vào quá trình hoàn thiện khung khổ pháp lý cho thị trường tài chính và thương mại tại Việt Nam.

Tăng cường hợp tác giữa CELG – UEH và VIAC
Trong khuôn khổ Hội thảo, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước (CELG) - UEH đã tiến hành ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MoU), đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác giữa hai bên.
Trước đó, CELG và VIAC đã ký kết MoU giai đoạn 2023–2026, trong đó nhiều hoạt động hợp tác thiết thực đã được triển khai như đồng tổ chức các hội thảo học thuật, trao đổi chuyên môn, cũng như tạo điều kiện cho sinh viên UEH tham quan và tìm hiểu thực tiễn hoạt động trọng tài tại VIAC.
Việc tái ký kết lần này không chỉ kế thừa những kết quả đã đạt được mà còn mở rộng thời hạn hợp tác lên 5 năm, qua đó khẳng định cam kết lâu dài trong việc thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo và kết nối học thuật – thực tiễn trong lĩnh vực trọng tài và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế.

Lễ ký kết của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước (CELG) - UEH

Đại diện ký kết, về phía CELG – UEH là TS. Trần Thị Tuấn Anh, Phó Hiệu trưởng, và về phía VIAC là PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa, Phó Chủ tịch VIAC. Chứng kiến lễ ký kết có sự hiện diện của TS. Dương Kim Thế Nguyên, Trưởng Khoa Luật, TS. Nguyễn Thị Anh, Phó Trưởng Khoa Luật, cùng ThS., LS. Châu Việt Bắc, Phó Giám đốc Chi nhánh VIAC tại TP.HCM, Phó Tổng Thư ký VIAC.
Lễ ký kết tiếp tục khẳng định vai trò của CELG – UEH và VIAC trong việc kết nối học thuật với thực tiễn, góp phần thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực trọng tài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước (CELG) - UEH và Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

Tin: Khoa Luật, CELG